Roja Jinên Navneteweyî, ku di 8ê Adarê de tê pîrozkirin, ji rojekê pir zêdetir e; ew sembola têkoşîneke dehsalan a ji bo wekhevî û edaletê ji bo jinan li çaraliyê cîhanê ye. Rehên wê di nav tevgerên civakî û siyasî yên destpêka sedsala 20an de kûr dibin, dema ku jin, bi îlhama tevgera karker a derketî holê, dest bi serhildana li dijî şert û mercên zordar ên serdema xwe kirin.
Çirûskên yekem ên vê berxwedanê di sala 1908an de li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê hatin vêxistin, dema ku zêdetirî 15,000 jin li kolanên bajarê New Yorkê meşiyan. Wan ne tenê mafê dengdanê, lê di heman demê de şert û mercên xebatê yên çêtir û bidawîanîna keda zarokan jî xwestin. Wêrekî û biryardariya wan bingeha damezrandina fermî ya Roja Jinan danî.
Lêbelê, Konferansa Jinên Sosyalîst a Navneteweyî ya Duyemîn li Kopenhagenê di sala 1910an de bû ku rê li ber rojek çalakiya navneteweyî vekir.
Sosyalîsta Alman Clara Zetkin pêşniyar kir ku rojek salane were afirandin da ku piştgirîya tevgerên jinan û têkoşîna ji bo edaleta civakî li çaraliyê cîhanê bike. Fikra wê bi pejirandineke berfireh hat pêşwazîkirin, û ji ber vê yekê Roja Jinan a Navneteweyî ya yekem di sala 1911an de hate pîrozkirin – gaveke girîng ku di heman demê de li Almanya, Avusturya, Swîsrê û Danîmarkayê pêk hat.
8ê Adarê, 1917, bi taybetî bandorker derket, dema ku jinên li Rûsyayê di nîvê Şerê Cîhanê yê Yekem de ji bo aştî, nan û mafên xwe derketin kolanan. Ev xwepêşandan bûn sedema Şoreşa Sibatê, ku dawiya desthilatdariya qayser nîşan da. Li vir, Roja Jinan a Navneteweyî bû sembola berxwedan û guhertinê.
Naskirina fermî ya rojê ji hêla Neteweyên Yekbûyî ve di sala 1977an de ew veguherand pîrozbahiyek girîng a cîhanî. Her sal, mijarek nû li ser pirsgirêkên heyî yên ku jin pê re rû bi rû ne disekine. Çi wekhevî di cîhê kar de be, gihîştina perwerdehiyê be, an tenduristiyê be – Roja Jinan a Navneteweyî sembolek bihêz e ku destkeftiyên berê tîne bîra me û lezgîniya pirsgirêkên çaresernekirî ronî dike.
Bi vî rengî, Roja Jinan a Navneteweyî ne tenê rojek pîrozbahiyê ye, lê di heman demê de nihêrînek tûj ber bi pêşerojê ve ye. Ew hem jin û hem jî mêran teşwîq dike ku ji bo cîhanek adeletxwaz, ku tê de wekheviya zayendî ne tenê vîzyonek e, lê rastiyek e, rawestin.
Ji bo vê dîrokê em ne tenê di rojekê de mil bi mil têdikoşin, lê em dixwazin li ser zihniyeta baviksalar bi ser bikevin û li seranserê cîhanê ji bo jiyaneke azad û bi rûmet ji bo hemû jinan têbikoşin.
