هنرمند مزگین در سال ۱۹۶۲ در روستای بلەیدەر از توابع ایلح به دنیا آمد. پیش از کودتای سال ۱۹۸۰ در مبارزات آزادی کردستان شرکت داشت. در ایلح در آن زمان جنبشها و سندیکاهای کارگری مبارزات قدرتمندی را پیش میبردند. در همان دوره، افرادی چون مظلوم دوغان و معصوم کورکماز، از بنیانگذاران پ.ک.ک، در آن منطقه فعالیتهای سازماندهی جنبش آزادی را گسترش میدادند. در همان زمان، هوزان مزگین همراه گروهی از جوانان به پ.ک.ک پیوست و به نخستین زنی بدل شد که در آن منطقه در صفوف پ.ک.ک حضور یافت.
شهید مزگین در نخستین گروه دانشجویانی قرار داشت که برای دورهای آموزشی در زمینه ایدئولوژی جنبش آپویی به اردوگاه آموزشی «بقاع» در لبنان رفت. پس از آموزش، برای سازماندهی فعالیتهای فرهنگی و هنری در سال ۱۹۸۰ همراه هوزان سفکان به اروپا رفت و در آنجا پایههای «هنرکوم» و «گروه مقاومت» را بنا نهادند. در آن سالها با ترانههایش که از مقاومت و زندگی پررنج کردها سخن میگفت، با آثاری چون «چمی هێزل» و «گوندینو هاوار» صدای خود را به گوش هر کرد آزادیخواه و میهندوست رساند.
هوزان تنها در عرصه فرهنگی فعالیت نکرد؛ برای شناساندن بیشتر و سازماندهی زنان کرد مهاجر در کشورهای اروپایی تلاش کرد و در آمادهسازی برای تأسیس «اتحادیه زنان میهندوست کردستان» شرکت نمود. پس از تأسیس اتحادیه، به عضویت هیئت رهبری آن در اروپا درآمد و مسئولیت مبارزات فرهنگی و سازماندهی را بر دوش گرفت. او در راهاندازی گروههای هنری و پیشگامی در «گروه مقاومت» نقش مهمی ایفا کرد. بسیاری از آثار هنریاش که هنوز باقی ماندهاند، متعلق به همان دوران هستند.
پس از فعالیتهای هنری در اروپا، هوزان مزگین در سختترین شرایط برای سازماندهی زنان کرد به شمال کردستان رفت. به عنوان نخستین فرمانده زن در جنبش آزادی زنان، فرماندهی منطقه گارزان را بر عهده گرفت. تلاشهای آغازین او تأثیر عمیقی بر زنان گذاشت و بعدها بر همه مردم تاتوان نیز اثر گذاشت. سازماندهی زنان آنچنان اهمیت داشت که هرگاه لازم بود، با وجود خطرات، با پوشش سیاه در خیابانها و کوچههای تاتوان حرکت میکرد و زنان را سازماندهی مینمود.
در ۱۱ مه ۱۹۹۲ هنگامی که به خانهای که در آن اقامت داشت در تاتوان حمله شد، تا آخرین لحظه جنگید و در پایان دست به فداکاری زد. پس از شهادت هوزان مزگین، موج تازهای در مبارزات زنان آغاز شد. پیش از هر چیز، زنان تاتوان که با صدای و حضور هوزان مزگین شیفته او شده بودند، نام خود را مزگین گذاشتند و در مبارزات آزادی زنان شرکت کردند. پس از شهادتش نیز کودکانی که به دنیا میآمدند نام مزگین را بر خود گرفتند و به مزگینهای روزی آزاد بدل شدند و راه مبارزه او را ادامه دادند.
