خانم انجوم “اسما خان” یامولکی
در سال ۱۸۹۵ در شهر سلیمانیه، محلهی صابونکران، به دنیا آمد. دختر مصطفی پاشای یامولکی بود؛ پاشای کردی که هدف زندگیاش دفاع از حقوق ملی مردم کرد بود. انجوم از خانوادهای محبوب برخاسته بود و پدرش همیشه پشتیبان و یاور او بود و در بیشتر فعالیتها و کارهایش همراهی و همکاری میکرد.
در سال ۱۹۱۹، هنگامی که «جمعیت زنان کرد» در استانبول تأسیس شد، انجوم یامولکی به ریاست آن انتخاب گردید و نقش مهمی در پیشرفت جمعیت و دستیابی به حقوق زنان ایفا کرد. او زنی دانشمند و سخنور بود که در سخنرانیها آزادانه و با اعتماد به نفس صحبت میکرد. به همین دلیل به عنوان بانویی باوقار، هوشیار و زیرک شناخته شد و نامش در میان مردم به شهرت رسید.
انجوم یامولکی از جمله زنانی بود که در میدان سلطان حمید سخنرانی کرد و اعلام داشت: «باید زنان کرد برای اندیشهی مدرن تلاش کنند و همهی زنان، فارغ از جنسیت، زبان و دین، در این مبارزه سهیم باشند.»
او کوشش فراوانی کرد تا زنان بتوانند درس بخوانند و سطح روشنفکری خود را بالا ببرند. برای آگاهسازی دختران و زنان کرد، چراغی از روشنایی برافروخت تا زنان کرد نیز همچون زنان دیگر کشورهای جهان در مسیر پیشرفت و آزادی گام بردارند. پس از تشکیل جمهوری ترکیه و بروز مشکلات میان کردها و دولت ترکیه، او به اروپا مهاجرت کرد و در فرانسه زندگی نمود. سرانجام در سال ۱۹۷۰ در پاریس در غربت درگذشت و در بغداد به خاک سپرده شد.
یادداشت
انجوم دختر سیاستمدار مشهور کرد، مصطفی پاشای یامولکی بود؛ کسی که وزیر معارف (آموزش و پرورش) در دولت شیخ محمود حفید بود. مصطفی پاشا در ۲۵ دسامبر ۱۸۶۶ در سلیمانیه به دنیا آمد. هنگامی که شیخ محمود حفید در سپتامبر ۱۹۲۲ به سلیمانیه بازگشت و به پاشای کردستان تبدیل شد، در ۱۰ اکتبر ۱۹۲۲ کابینهی دوم خود را تشکیل داد و مصطفی پاشا را به عنوان وزیر معارف منصوب کرد. او خدمات فراوانی به آموزش و پرورش کردستان کرد و مدارس تازهای تأسیس نمود. همچنین روزنامهای به نام «روز کردستان» منتشر کرد که بازتابدهندهی وضعیت دولت شیخ محمود بود. مصطفی پاشا در سال ۱۹۳۶ درگذشت.
