فەتانەی وەلیدی؛ دەنگێک لە یادەوەریی مۆسیقای کوردی
فەتانەی وەلیدی، گۆرانیبێژی ناسراوی کوردی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، لە ساڵی ١٩٥٣ لە شاری سنە لەدایک بوو و لە ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ لە هەمان شار کۆچی دوایی کردووە. ئەو لە بنەماڵەیەکی هونەردۆست و مۆسیقادۆست گەورە بوو و لە منداڵییەوە تێکەڵی جیهانی ئاواز و مۆسیقا بوو.
فەتانە لە تەمەنی حەوت ساڵیدا دەستی بە گۆرانیوتن کرد و بە یارمەتیی حەسەن کامکار و باوکی، محەممەد شەریف وەلیدی، هەنگاوی یەکەمی لە ڕێگای مۆسیقا نا. دواتر خوێندنی مۆسیقای لە خوێندنگەی باڵای مۆسیقا لە تاران بەردەوام کرد و لە ساڵانی حەفتاکاندا بوو بە یەکێک لە دەنگە ناسراوەکانی ڕادیۆی سنە و ڕادیۆی کوردیی کرماشان.
لە سەردەمێکدا کە کۆمەڵگەی کوردی، بەتایبەتی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، هێشتا بە ئاسانی گۆرانی وتنی ژنان قبوڵ نەدەکرد، فەتانە هەنگاوێکی بوێرانەی نا. ئەو نەک تەنها دەنگێکی خۆش و جیاوازی هەبوو، بەڵکو بە بوونی خۆی لە مەیدانی مۆسیقا سنوورێکی کۆمەڵایەتیی شکاند.
فەتانە نزیکەی ٥٦ گۆرانی لە ڕادیۆی سنە و ڕادیۆی کوردیی کرماشان تۆمار کرد، بەڵام لە ئێستادا تەنها ئەلبوومێکی بە ناوی «بولبول» بەردەستە. ئەم بەڵگەیە، لەگەڵ یادەوەرییەکانی هاونەسلەکانی، دەریدەخات کە فەتانە بەشێکی گرنگی لە مێژووی گۆرانیی کوردیی ڕۆژهەڵات پێک هێناوە.
ژیانی هونەری فەتانە درێژ نەبوو. باری ژیان و کێشەکانی تەندروستیی دەروونی کاریگەرییەکی قووڵیان لەسەر ژیانی کرد و بە تێپەڕبوونی کات لە گۆرانی و مۆسیقا دوور کەوتەوە. هەرچەند گێڕانەوەی جۆراوجۆر لەبارەی هۆکارەکانی ئەم دوورکەوتنەوەیە هەیە، بەڵام بە بێ پشتبەستن بە سەرچاوەی بەهێز نابێت یەکێکیان بە تەواوی وەک ڕاستییەکی مێژوویی پیشان بدرێت.
ئەوەی زیاتر لە هەموو شتێک گرنگە، ئەوەیە کە فەتانە لە ماوەی کورتەی کاری هونەریی خۆیدا کاریگەرییەکی دروستی لەسەر مۆسیقای کوردی دانا. دەنگی پڕ لە سۆز و شێوازی گۆرانیوتنی، بووە سەرچاوەی ئیلهام بۆ ژمارەیەک لە هونەرمەندانی ژن و پیاو لە کوردستان.
بۆ زۆر کەس، فەتانە تەنها ناوی گۆرانیبێژێک نییە؛ بەڵکو دەنگی بەشێکە لە یادەوەریی منداڵی و گەنجیی نەوەیەک.
یادەوەرییەکانی ساڵانی شەست و حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو، کاتێک خەڵک لە دەوری ڕادیۆ کۆدەبوونەوە و گوێیان لە گۆرانیی هونەرمەند فەتانەی وەلیدی دەگرت، ئەویش بوو بە بەشێکە لە مێژووی دەنگی کوردستان.
بۆ ئەو نەوەیە، دەنگی فەتانە لەگەڵ بۆنی باخ، هاژەی ئاوی ڕووبار و شەوانی هاوین تێکەڵ بووە و بووە بە بەشێک لە سەمفۆنیای ژیان.
فەتانەی وەلیدی ژیانی هونەرییەکی کورت و دەنگێکی پڕ لە هەستی هەبوو. ئەو لە سەردەمێکی سەختدا بوو بە یەکێک لە ژنە ڕێچەشکێنەکانی مۆسیقای کوردی و دەنگێکی تایبەتیی خۆی لە مێژووی گۆرانیی کوردیدا بەجێ هێشت.
ئەگەرچی ژیانی فەتانە لە ساڵانی دوایی بە بێدەنگی تێپەڕی، بەڵام دەنگەکەی بە تەواوی بێدەنگ نەبوو. ئەو دەنگە لە تۆمارە کۆنەکان، لە یادەوەریی و لە دڵی ئەوانەی کە لەگەڵ گۆرانییەکانی گەورە بوون، هێشتا دەژی.
فەتانە بۆ عەشق و مۆسیقا ژیا؛ و ئەگەر ژیانی مرۆڤ کۆتایی هەبێت، بەڵام دەنگی هونەرمەندێک کە لە دڵی خەڵکدا جێی گرتووە، بە ئاسانی کۆتایی نایەت.
یادکردنەوە لە فەتانە تەنها یادکردنەوە لە گۆرانیبێژێک نییە؛ یادکردنەوەیە لە سەردەمێک، لە سنە، لە ڕادیۆی کرماشان، لە خانەقین، و لە نەوەیەک کە دەنگی گۆرانیی کوردیی بە «سەمفۆنیای ژیان و هیوا» دەبیست.
